• De financiële crisis die in 2007 is losgebarsten legde de grenzen bloot van het ontwikkelingsmodel van de Zwitserse bank UBS, die gespecialiseerd is in vermogensbeheer (52 %van de brutowinst in 2006), zakenbankactiviteiten (trading voor eigen rekening, bedrijfsadvies,… 38 %) en beheer van activa (fondsen, portefeuillebeheer,…10 %). Dat model werd immers gekenmerkt door overmatige investeringen in riskante activa, een zwakke corporate governance en weinig autonomie voor de verschillende afdelingen.
• UBS leed veel meer dan de Europese concurrenten en voerde ondertussen twee kapitaalverhogingen door. De prioritaire doelstelling van de bank is nu om het vertrouwen van de aandeelhouders en de klanten te herstellen. Door de opeenvolging van slecht nieuws (beschuldigingen aan het adres van het vroegere management en kritiek op zijn controlemethodes, terugval van de resultaten, het nemen van onverantwoorde risico’s…) maken de klanten van de afdeling vermogensbeheer zich immers ernstige zorgen. Sommigen keren de bank de rug toe om met hun centen over te stappen naar de concurrentie (met name Crédit Suisse). Voor een activiteit die één van de speerpunten van de groep is, is dat behoorlijk verontrustend.
• Om de risico’s te beperken en de managers van elke divisie verantwoordelijk te maken voor hun resultaten, kondigde UBS rijkelijk laat een reorganisatie van de groep aan in drie autonome eenheden. Ze bevestigde ook een aanzienlijke inkrimping van het personeelsbestaand en de voortzetting van de verkoop van activiteiten die niet langer aan het profiel van de bank beantwoorden. Als signaal dat de groep bereid is een bladzijde om te draaien, stelde ze nieuwe verantwoordelijken aan in leidinggevende functies. Ook de duidelijke wil om niet langer alle bankactiviteiten te willen uitoenen, juichen we toe, want dat doet het risico op een te grote versnippering dalen.
• Of deze onvermijdelijke reorganisatie vruchten zal afwerpen, moet op het terrein nog blijken. Ondertussen blijven er ook op heel korte termijn belangrijke uitdagingen. De resultaten van het tweede kwartaal wezen alvast op de toenemende moeilijkheden in vermogensbeheer en op het feit dat risicovolle activa nog altijd een belangrijk gewicht in de schaal leggen (we verwachten dat er provisies nodig zullen zijn tot eind 2008). Het blijft ook nog altijd de vraag of de zakenbankactiviteiten wel nog hun plaats hebben in de groep. Het is niet uitgesloten dat die afdeling op termijn wordt verkocht. Ook de forse volatiliteit op de beurzen speelt UBS parten : omdat sommige klanten verkiezen om voorlopig geen aandelen te kopen, ziet UBS zich een gedeelte van de commissies voor beurorders door de neus worden geboord.