De groei vertraagt…
Sinds het begin van de jaren 80 zijn de prijzen van de landbouwproducten relatief stabiel gebleven. In de zwakste ontwikkelingslanden remde dat de ontwikkeling van de landbouwsector af. En in de westerse landen, waar de productiviteitstoename volstond om de reële prijsdalingen – rekening houdend met de inflatie – te compenseren, legde de overheid vaak de productie aanbanden. Dat gebeurde in Europa onder meer door het opleggen van quota voor de melkproductie en door de verplichting om 10 % van de landbouwgrond braak te laten liggen. Daardoor stijgt de productie van granen, het universele basisproduct bij uitstek, sinds het begin van de jaren 90 nog slechts met 1 % per jaar – een ritme dat overeenkomt met de aangroei van de wereldbevolking –, terwijl dat groeicijfer in de jaren zestig en zeventig op 3,5 % lag.

…en de voorraden slinken
Terwijl de landbouwproductie vertraagde, is de vraag naar landbouwproducten, mede als gevolg van de enorme economische ontwikkeling in Azië, explosief gestegen. De hogere inkomens leiden immers tot meer voedselconsumptie. Omdat er in China nu een middenklasse is die zich “luxeproducten” zoals vlees kan veroorloven, zijn de voedingsnoden van het land fors gestegen.Voor rijst en granen is China nog zelfbedruipend, maar het land voert al enorm veel soja in die als veevoeder moet dienen. Aanvankelijk volstonden de tot de nok gevulde voorraadschuren om de hogere vraag te volgen, maar toen de voorraden geslonken waren tot een historisch laagterecord, kwam er een spiraal van forse prijsstijgingen op gang. Die werd nog versterkt door andere elementen die het evenwicht tussen vraag en aanbod steeds meer verstoorden. Zo is Australië sinds een aantal jaar getroffen door een nooit geziene droogte. Daardoor zijn de graanoogsten met de helft gedaald. Het land was vroeger één van de drie grootste graanexporteurs ter wereld, maar is nu niet meer aanwezig op de internationale markten. Wereldwijd hebben de ongunstige weersomstandigheden de jongste jaren trouwens de graanoogsten parten gespeeld. Tegelijk gaven de sterk in de lift zittende biobrandstoffen de vraag naar graanproducten nog een extra duwtje in de rug.

Conjunctureel of structureel ?
De hamvraag is of het onevenwicht tussen de vraag naar en het aanbod van landbouwproducten zal blijven duren. Enerzijds zullen de sterke groei in China en de daaruit voortvloeiende hogere voedingsconsumptie volgens ons blijven aanhouden. Ook de biobrandstoffen zullen ondanks de huidige felle kritiek erop erg gegeerd blijven. De stijging van de vraag naar landbouwproducten is dus een structureel fenomeen dat op het marktevenwicht zal blijven wegen. Dat het aanbod de jongste jaren grondig werd verstoord, is volgens ons echter vooral een conjunctureel probleem van tijdelijke aard. De weersomstandigheden zullen niet elk jaar zo dramatisch zijn dat een groot gedeelte van de oogst teloor gaat. En als dat toch het geval zou zijn als gevolg van de klimaatverandering en de opwarming van de aarde, kunnen veranderingen in de keuze voor de gewassen en de teeltmethodes relatief snel opnieuw voor een correcte bevoorrading van de markten zorgen. Hoewel de landbouw op veel plaatsen in de wereld artisanaal gebleven is, is de wereldwijde landbouwproductie sinds 1961 verdrievoudigd. Er blijft dus nog een aanzienlijke progressiemarge. Zo heeft Afrika het potentieel om een belangrijke landbouwexporteur te worden, in plaats van afhankelijk te zijn van internationale voedselhulp, zoals nu nog te vaak het geval is. Ook in China en India kan een hervorming van de landbouw, die daar nu nog vaak enkel dient om te overleven, de productie fors aanzwengelen.

Beleggingskansen
Volgens ons zult u als belegger in de toekomst niet meer kunnen profiteren van de spanningen op de markt van de landbouwproducten. De fundamentele reden daarvoor is dat landbouwproducten van alle grondstoffen het snelst op veranderingen kunnen reageren. Als de prijzen fors stijgen, neemt ook de productie pijlsnel toe. Zo volgde op de forse stijging van de suikerprijs in 2005 een recordproductie van suiker in 2006 en een duizelingwekkende terugval van de prijzen. Zelfs op een gespannen markt en als de voorraden zo goed als onbestaande zijn, kan één hele goede oogst de prijzen fors doen dalen. De evolutie van de prijzen is onvoorspelbaar. Beleggen in landbouwproducten is dan ook een echte loterij. Daarom begint u er beter niet aan.